MENU

Fotel katapultowy K-36

K-36 jest zunifikowanym fotelem katapultowym klasy 70-0 tzn. po nie­wielkich zmianach może być stosowany w wielu typach samolotów i zapewnia ratunek załodze w szerokim zakresie prędkości oraz wysokości lotu, w tym i podczas kołowania z prędkością nie mniejszą niż 70km/h. Zalicza się do najlepszych foteli na świecie i występuje w kilku odmianach: K-36D; K-36DM; K-36WM oraz K-36L. Choć został zaprojektowany i przete­stowany w trakcie prób państwowych na zakresach 70-0, to ma na swoim koncie niezamierzone, udane katapultowanie na postoju samolotu. Miało to miejsce na początku lat 70  w okresie wdrażania bombowca Su-24 do eks­ploatacji. Po uruchomieniu silników samolotu nastąpiło samoczynne wyrzu­cenie szturmana z kabiny - drążek sterowy po jego stronie, krótszy niż u pilota, zahaczył o zdwojony uchwyt katapultowania. Zanim lotnik zoriento­wał się co zaszło, opadał już na spadochronie. Po tym wydarzeniu general­ny konstruktor samolotu P. Suchoj obdarował załogę złotymi zegarkami z dedykacją. Również w niezamierzony sposób fotel „zareklamował się" na Lotniczym Salonie w Paryżu w 1989 i 1999 r, gdzie na oczach widzów urato­wał pilotów MiG-29 i Su-30.

K-36D - podstawowy wariant fotela, przeznaczony dla samolotów nad-dźwiękowych. Wyposażony jest      w pełny zestaw urządzeń zapewniających bezpieczne opuszczenie samolotu nawet przy prędkości Ma=3. Stosowany głównie na MiG-31 i jego wersjach.

K-36WM - stosowany na samolotach Jak-41 i Jak-38. Wyposażony jest w układ wymuszonego katapultowania, wypracowujący komendę do opusz­czenia maszyny po wejściu samolotu na graniczne zakresy kątów przechy­lenia i pochylenia, a także przy granicznych wartościach prędkości kąto­wych samolotu wokół środka masy. Takie rozwiązanie pozwala uratować pilota w szybko rozwijającej się sytuacji, nie pozostawiając czasu na jej ana­lizę i podjęcie decyzji przez człowieka. Fotel posiada zapas awaryjny w ukompletowaniu morskim. Wszystkie przypadki katapultowania z Jak-38 / było ich już ponad 30/ zakończyły się pomyślnie.

K-36L - (L oznacza liegkoje - lekkie) różni się od wersji podstawowej K-36D głównie brakiem ograniczników rozrzutu rąk, osłony przed naporem powietrza i układu podciągania nóg. Stosowany na odrzutowych samolo­tach poddźwiękowych typu Su-25/39, M-17/55, Jak-130, MiG-AT i innych. Podczas katapultowania z użyciem K-36Ł pilot powinien sam przyciągnąć ręce do tułowia i ustawić nogi w odpowiednim położeniu.

K-36DM - zmodyfikowana wersja fotela K-36D dla samolotów naddźwiękowych. Stosowany we wszystkich współczesnych samolotach wojskowych produkcji rosyjskiej (MiG-29, Su-27, Su-24, Tu-160,                      Su-17M3/M4/UM3, S-37 i 1-42 i innych). W przypadku samolotów z załogą wieloosobową układy fotela zapewniają ściśle ustaloną kolejność katapultowania. K-36DM wystę­puje w dwóch wariantach: fotel        I serii (wymaga od pilota założenia uprzęży IPS-72 przed wejściem do kabiny); fotel II serii posiada uprząż integralną.

Katapultowanie z użyciem fotela K-36 następuje po odbezpieczeniu i wy­ciągnięciu przez pilota zdwojonego uchwytu katapultowania. Po wykonaniu tej czynności wszystkie układy fotela i awaryjny układ zrzucania osłony kabi­ny samolotu wchodzą do pracy automatycznie w ustalonej kolejności, powo­dując w końcowej fazie katapultowania otwarcie spadochronu i oddzielenie pilota od fotela. Wyrzucenie fotela ponad statecznik pionowy samolotu przy dużej prędkości, wypełnienie czaszy spadochronu na małej wysokości oraz otwarcie spadochronu i oddzielenie pilota od fotela zapewnia dwustopniowy zespolony mechanizm strzałowy KSMU-36M. Zespolony mechanizm strza­łowy składa się   z dwucylindrowego mechanizmu strzałowego (I stopień), prochowego silnika rakietowego (II stopień) i mechanizmu otwierania spa­dochronu. I stopień działa w ciągu 0,2 s i nadaje fotelowi prędkość początkową mniejszą niż 134,6 m/s. Następnie wchodzi do pracy silnik rakieto­wy, który działa przez 0,2 s wytwarzając ciąg 3300 kN. Mechanizm otwiera­nia spadochronu powoduje odstrzał zagłówka wraz ze spadochronem. Sy­gnał do odstrzału zagłówka podawany jest z półautomatu spadochronowe­go              PPK-1M-T424 (PPK-U-T424). Prędkość lotu samolotu w chwili katapul­towania uwzględnia automat spadochronowy KPA-4M. Bezpieczne lądowa­nie/wodowanie pilota zapewnia wyposażenie ratownicze    PSU-36. Odłącza­ny od fotela wraz z pilotem zapas awaryjny NAZ-7M służy do utrzymania pilota w dobrej kondycji do czasu nadejścia ekipy ratunkowej oraz do prze­kazania drogą radiową informacji o miejscu katapultowania i lądowania.

Fotel posiada elektromechanizm MPS-7 do płynnej regulacji położenia jego korpusu w zależności od wzrostu pilota oraz układ przyciągania pasów biodrowych i barkowych. Właściwe położenie pilota względem głowicy ce­lownika kontrolowane jest przy pomocy linii wizowania, namalowanej na wewnętrznej i zewnętrznej stronie zagłówka fotela.

W wersjach D, DM oraz WM występuje osłona głowy pilota przed napo­rem powietrza, układ podciągania nóg i układ ograniczania rozrzutu rąk, które są uruchamiane pirotechnicznie. Osłona wysuwa się automatycznie podczas katapultowania przy prędkości lotu ponad 800-900km/h.

Stabilny lot fotela po opuszczeniu kabiny zapewniają dwie żerdzie tele­skopowe wysuwane z prędkością 30-40 m/s. Każda posiada na końcu mały spadochron stabilizujący o powierzchni 0,06 m² . Ogólnie w fotelu K-36D/ DM zamontowano 13 ładunków pirotechnicznych różnego typu. Aby unik­nąć przypadkowego zadziałania mechanizmów fotela na postoju samolotu oraz podczas prac obsługowych, fotel posiada zabezpieczenia eksploata­cyjne (7 szt.) i montażowe (5 szt.), połączone linką z czerwonymi tabliczka­mi informacyjnymi.

Dane techniczne K-36DM: długość - 880mm; szerokość - 570mm; wysokość - 1240mm; zakres regulacji wysokości -160mm; masa -145kg.










Powrót do strony głównej